قله چشمه شاهی کجاست؟ راهنمای صعود(درجه سختی، ارتفاع و...)
همین الان عضو باشگاه مشتریان شو!
قله چشمه شاهی، جواهری پنهان در میان رشتهکوههای البرز مرکزی، مقصدی ایدهآل برای کوهنوردان مبتدی و متوسطی است که به دنبال تجربهای متفاوت، چالشبرانگیز اما ایمن و لذتبخش هستند. این قله با چشماندازهای خیرهکننده و مسیرهای متنوع، فرصتی عالی برای تمرین و ارتقاء مهارتهای کوهنوردی فراهم میآورد.
اگر قصد صعود قله چشمه شاهی را دارید، این راهنما، حاصل سالها تجربه در کوهستان، تمام آنچه را که برای یک صعود موفق و به یادماندنی نیاز دارید، از جزئیات مسیرها گرفته تا نکات فنی و ایمنی، در اختیار شما قرار میدهد. بیایید با هم قدم به قدم، به سوی این قله زیبا گام برداریم.
معرفی قله چشمه شاهی
پیش از آغاز هر سفری، شناخت مقصد از اهمیت بالایی برخوردار است. قله چشمه شاهی با ویژگیهای منحصربهفرد خود، تجربهای دلنشین و در عین حال آموزنده را برای کوهنوردان به ارمغان میآورد.
قله چشمه شاهی کجاست؟
قله چشمه شاهی یکی از قلههای شناختهشده در منطقه البرز مرکزی، شمال غربی استان تهران و شرق کرج است. این قله بخشی از خطالراس بلند و زیبای پهنه حصار محسوب میشود و اغلب در کنار قله پهنه حصار و دیگر قلل این خطالراس مانند واریش، لیچه و ناز در نظر گرفته میشود. موقعیت جغرافیایی آن به گونهای است که از مناطق مختلفی در غرب تهران و شمال کرج قابل دسترسی است و همین موضوع آن را به گزینهای عالی برای برنامههای یک روزه کوهنوردی تبدیل کرده است.
از فراز این قله، چشماندازی بینظیر از قلل اطراف تهران و کرج مانند شاه البرز، ناز، کهار، هفتخانی و البته قلل مرکزی البرز در روزهای صاف قابل مشاهده است که خستگی صعود را از تن هر کوهنوردی میزداید. این منطقه در نزدیکی چشمه شاهی کرج قرار دارد و بههمین دلیل، برای ساکنین این شهر نیز دسترسی آسانی دارد.
ارتفاع قله چشمه شاهی چقدر است؟
قله چشمه شاهی در حدود 3375 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
درجه سختی قله چشمه شاهی
درجه سختی چشمه شاهی را میتوان در رده متوسط طبقهبندی کرد. این قله برای کوهنوردان مبتدی که آمادگی جسمانی مناسبی دارند، یک چالش دلپذیر و قابل دستیابی است. شیب مسیرها عمدتاً یکنواخت است، اما در برخی قسمتها، بهویژه در نزدیکی قله، شیب تندتر میشود و نیاز به آمادگی بدنی بیشتری دارد. طولانی بودن نسبی مسیر نیز میتواند عامل خستگی باشد.
| در مجله بریم کوه بخوانید : گزارش برنامه صعود به قله چشمه شاهی |

بهترین زمان صعود به قله چشمه شاهی
بهترین زمان صعود به قله چشمه شاهی، فصول بهار و پاییز است.
در بهار (اواخر فروردین تا اواسط خرداد)، طبیعت منطقه سرسبز و آبوهوا دلپذیر است. هنوز ممکن است در ارتفاعات برف وجود داشته باشد که زیبایی خاصی به مسیر میبخشد، اما باید با احتیاط بیشتری حرکت کرد.
در پاییز (مهر و آبان)، هوا خنک و پایدار است و از گرمای تابستان و سرمای شدید زمستان خبری نیست؛ البته در اواخر پاییز باید انتظار هوای سرد و حتی بارش برف را داشت.
صعود در تابستان (تیر و مرداد) نیز امکانپذیر است، اما گرمای هوا و تابش مستقیم آفتاب میتواند آزاردهنده باشد، بنابراین توصیه میشود صعود را از ساعات اولیه صبح آغاز کنید.
صعود زمستانی به دلیل برف سنگین و سرمای شدید، تنها برای کوهنوردان باتجربه و با تجهیزات کامل زمستانی توصیه میشود.حتی در اواخر بهار نیز تغییرات هوا میتواند ناگهانی باشد، بنابراین همیشه پیشبینی آبوهوا را جدی بگیرید.
مسیرهای صعود به قله چشمه شاهی
برای صعود قله چشمه شاهی، مسیرهای متعددی وجود دارد که هر یک زیباییها و چالشهای خاص خود را دارند. اما دو مسیر اصلی، پرطرفدارترین و در دسترسترین گزینهها برای کوهنوردان هستند. در اینجا به بررسی دقیق این مسیرها میپردازیم تا بتوانید بهترین انتخاب را برای خود داشته باشید.
مسیر قله چشمه شاهی از واریش (پرطرفدارترین)
مسیر روستای واریش، رایجترین و شناختهشدهترین راه برای رسیدن به قله چشمه شاهی است. این مسیر از روستای زیبای واریش در شمال غرب تهران آغاز میشود و با عبور از مناظر طبیعی دلنشین، به قله میرسد. جزئیات گام به گام مسیر:
- نقطه شروع (روستای واریش): پس از رسیدن به روستای واریش (میتوانید با خودرو شخصی یا تاکسی تا انتهای روستا بروید)، مسیر پاکوب مشخصی در امتداد رودخانه و بهسمت شمال شرقی آغاز میشود. ابتدای مسیر نسبتاً هموار است و از کنار باغهای روستا میگذرد. این بخش فرصت خوبی برای گرم کردن بدن است.
- دره و آبشار واریش: پس از حدود 30 تا 45 دقیقه پیادهروی، به درهای زیبا و تنگ میرسید که معمولاً آبشار کوچکی نیز در آن وجود دارد. در اینجا، پاکوب کمی شیبدارتر میشود.
- بهسمت یال اصلی: پس از عبور از دره، مسیر به تدریج به سمت یال اصلی (شمال) متمایل میشود. در این بخش، باید از شیبهای ملایم تا متوسطی عبور کنید. پاکوب کاملاً مشخص است و نیازی به راهنمای مسیر خاصی در شرایط عادی نیست. در مسیر میتوانید از مسیر یاب کوهنوردی در تلفن همراه خود برای اطمینان بیشتر استفاده کنید، اما نشانههای طبیعی (پاکوب و جهت یال) معمولاً کافی هستند.
- دشت پهنه حصار (بخش اول): پس از حدود 2 تا 2.5 ساعت کوهنوردی، به دشت وسیعی میرسید که ابتدای دامنه خطالراس پهنه حصار است. در اینجا، مسیر نسبتاً مسطحتر شده و میتوانید نفسی تازه کنید. در فصول پربارش، این منطقه ممکن است دارای چشمههای فصلی و منابع آب باشد، اما هرگز به آنها اکتفا نکنید و آب کافی همراه داشته باشید.
- صعود به یال اصلی خطالراس: از این دشت، مسیر شیب بیشتری میگیرد و بهسمت یال اصلی خطالراس پهنه حصار و چشمه شاهی پیش میرود. در این قسمت، باید حدود 1.5 تا 2 ساعت دیگر صعود کنید تا به خطالراس برسید. مسیر سنگلاخیتر میشود و نیاز به دقت بیشتری دارد.
- قله چشمه شاهی: پس از رسیدن به خطالراس، قله چشمه شاهی در سمت شرق شما قرار دارد. از اینجا، مسیر نسبتاً هموارتر شده و با کمی فراز و نشیب، پس از حدود 30 تا 45 دقیقه به قله میرسید. در این بخش، معمولاً قله لیچه نیز در مسیر دیده میشود. مجموع زمان صعود از روستای واریش تا قله چشمه شاهی بسته به سرعت تیم و توقفها، بین 4 تا 6 ساعت است. مسافت تقریبی این مسیر در حدود 10 تا 12 کیلومتر (رفت و برگشت) است.
منابع آب و پناهگاه در مسیر واریش: در طول مسیر واریش، چشمههای فصلی وجود دارند که عمدتاً در اوایل بهار فعال هستند. یک چشمه در نزدیکی منطقه دشت اول پهنه حصار، معروف به چشمه شاهی کوچکتر، وجود دارد که گاهی اوقات در فصول گرم نیز آب دارد، اما همیشه قابل اطمینان نیست. پناهگاه مشخصی در این مسیر وجود ندارد؛ تنها میتوان در مناطق سنگی یا پشت تختهسنگهای بزرگ برای لحظاتی از باد پناه گرفت. بنابراین، برنامهریزی برای صعود یکروزه ضروری است.
| در مجله بریم کوه بخوانید : راهنمای صعود به قله بارو |

مسیر روستای خور به چشمه شاهی
مسیر روستای خور، گزینهای کمی طولانیتر و گاهی با شیبهای تندتر نسبت به مسیر واریش است که از روستای خور در شمال غرب کرج آغاز میشود. این مسیر نیز زیباییهای خاص خود را دارد و میتواند برای کوهنوردانی که به دنبال تنوع هستند، جذاب باشد.
جزئیات گام به گام مسیر:
- نقطه شروع (روستای خور): مسیر از انتهای روستای خور و معمولاً از کنار پیست اسکی خور آغاز میشود. مسیر پاکوب مشخصی بهسمت شمال شرق در پیش گرفته میشود.
- دره و آبشار خور: پس از حدود 1 تا 1.5 ساعت پیادهروی در دره، به آبشار زیبای خور میرسید که معمولاً توقفگاهی برای عکسگرفتن و استراحت است. شیب مسیر در این بخش ملایم است.
- یال اصلی: پس از آبشار، مسیر کمکم به سمت یال اصلی متمایل میشود. در این بخش، شیبها بیشتر میشوند و نیاز به انرژی بیشتری دارید. پاکوب در بیشتر قسمتها مشخص است، اما در برخی مناطق کمتر تردد شده، ممکن است نیاز به دقت بیشتری داشته باشید.
- تلاقی با خطالراس: مسیر خور در نهایت به خطالراس اصلی پهنه حصار میرسد، اما کمی شرقیتر از محل تلاقی مسیر واریش. از این نقطه، باید بهسمت غرب و قله چشمه شاهی ادامه مسیر دهید. این بخش از مسیر نیز شامل فراز و نشیبهایی است.
- قله چشمه شاهی: پس از حدود 1 تا 1.5 ساعت پیمایش روی خطالراس، به قله چشمه شاهی میرسید. مجموع زمان صعود از روستای خور معمولاً بین 5 تا 7 ساعت است. مسافت تقریبی این مسیر در حدود 14 تا 16 کیلومتر (رفت و برگشت) است.
منابع آب و پناهگاه در مسیر خور: در طول مسیر روستای خور، آبشار و چشمه خور منبع آب خوبی هستند، اما با افزایش ارتفاع، منابع آب کمتر میشوند. همانند مسیر واریش، پناهگاه دائمی وجود ندارد و برنامهریزی برای صعود یکروزه ضروری است.
مسیرهای فرعی و ترکیبی (به سمت پهنه حصار)
علاوه بر دو مسیر اصلی، کوهنوردان باتجربهتر ممکن است از مسیرهای فرعی و ترکیبی نیز استفاده کنند، بهویژه اگر هدف آنها صعود به چند قله در خطالراس پهنه حصار و چشمه شاهی باشد. برای مثال، برخی از کوهنوردان پس از صعود به قله پهنه حصار، مسیر را روی خطالراس ادامه میدهند تا به چشمه شاهی برسند. این مسیرها اغلب نیاز به مهارتهای ناوبری بیشتر و آشنایی با منطقه دارند و برای کوهنوردان مبتدی توصیه نمیشوند. همیشه قبل از انتخاب مسیرهای کمتر شناخته شده، از وجود پاکوب مشخص و امنیت مسیر اطمینان حاصل کنید.
آمادگیهای لازم برای صعودی ایمن
صعود قله چشمه شاهی نیازمند آمادگی جسمانی، ذهنی و تجهیزاتی مناسب است. برنامهریزی دقیق، کلید یک تجربه ایمن و لذتبخش است.
آمادگی جسمانی
آمادگی جسمانی کوهنوردی بخش جداییناپذیر هر صعودی است، بهویژه برای قلهای با درجه سختی متوسط مانند چشمه شاهی. حداقل دو تا چهار هفته قبل از صعود، تمرینات منظم را آغاز کنید.
- تمرینات هوازی: پیادهروی سریع، دویدن، دوچرخهسواری یا شنا به مدت 30 تا 60 دقیقه، 3 تا 4 بار در هفته. این تمرینات به افزایش استقامت قلبی-عروقی شما کمک میکنند که در کوهستان بسیار حیاتی است.
- تمرینات قدرتی: تمرکز بر عضلات پا (اسکات، لانژ)، هسته بدن (پلانک) و کمر. حمل کولهپشتی در کوهستان فشار زیادی به این عضلات وارد میکند.
- پیادهروی با کولهپشتی: حداقل یک تا دو بار قبل از صعود، با کولهپشتی حاوی وزن تقریبی تجهیزات خود در مسیرهای شیبدار پیادهروی کنید. این کار به بدن شما کمک میکند تا به وزن اضافی عادت کند.
- تغذیه و آبرسانی: چند روز قبل از صعود، مصرف کربوهیدراتهای پیچیده را افزایش دهید. در طول صعود، آب کافی بنوشید (هر ساعت حدود 0.5 تا 1 لیتر) و از میانوعدههای انرژیزا مانند میوههای خشک، مغزها و شکلات استفاده کنید. دهیدراسیون یکی از خطرات کوهستان است که با برنامهریزی مناسب قابل پیشگیری است.
| در بریم کوه بخوانید : راهنمای صعود به قله پهنه حصار |

تجهیزات کوهنوردی ضروری برای قله چشمه شاهی
داشتن تجهیزات مناسب نهتنها راحتی شما را افزایش میدهد، بلکه ضامن ایمنی شما در شرایط مختلف جوی است. لیست زیر شامل تجهیزات کوهنوردی ضروری برای صعود به چشمه شاهی در فصول بهار، تابستان و پاییز است:
- پوشاک لایهای:
- لایه اول (بیسلایر): لباسهای تنفسی که عرق را از بدن دور میکنند (پلیپروپیلن یا پشم مرینوس).
- لایه میانی (فلش یا پلار): برای عایق حرارتی.
- لایه بیرونی (کاپشن بادگیر و ضدآب): برای محافظت در برابر باد و باران/برف.
- کفش کوهنوردی: ساقبلند، ضدآب و با کفی مناسب برای جلوگیری از لغزش.
- کوله پشتی: 25 تا 35 لیتری، متناسب با حجم تجهیزات شما.
- آب و غذا: حداقل 2-3 لیتر آب، غذای سبک و انرژیزا.
- ابزار ناوبری: نقشه منطقه، قطبنما یا GPS و تلفن همراه با اپلیکیشن مسیر یاب کوهنوردی.
- وسایل ایمنی و کمکهای اولیه: کیت کمکهای اولیه شخصی، سوت، چراغ پیشانی (حتی برای صعود یکروزه)، چاقوی چندکاره.
- عینک آفتابی، کلاه و کرم ضدآفتاب.
- باتوم کوهنوردی: به حفظ تعادل و کاهش فشار بر زانوها کمک میکند.
- دستکش: حتی در بهار و تابستان، در ارتفاعات هوا میتواند سرد باشد.
در فصول سردتر یا اوایل بهار، افزودن گتر، دستکش گرمتر، کلاه طوفان و یخشکن (در صورت وجود برف و یخ) ضروری است.
برای مشاهده لیست وسایل کوهنوردی می توانید مقاله دیگر ما با همین نام را مطالعه نمایید.
برنامهریزی و آمادگی ذهنی
- بررسی وضعیت آبوهوا: همیشه قبل از حرکت، پیشبینی آبوهوای منطقه را چک کنید. آبوهوا در کوهستان میتواند به سرعت تغییر کند.(برای مشاهده آب و هوای قله چشمه شاهی در سایت هواکوه کلیک نمایید.)
- اطلاعرسانی: حتماً یک نفر از دوستان یا خانواده را از برنامه صعود، مسیر و زمان تقریبی بازگشت خود مطلع کنید.
- صعود گروهی: صعود در قالب یک تیم، ایمنی شما را افزایش میدهد و در مواقع اضطراری کمکرسان خواهد بود.
- آمادگی ذهنی: کوهنوردی فقط به قدرت بدنی نیست؛ تابآوری ذهنی و توانایی غلبه بر خستگی و ناامیدی نیز بسیار مهم است. مثبتاندیشی و تمرکز بر هدف، شما را در رسیدن به قله یاری میکند. به یاد داشته باشید که کوه همیشه سر جای خود است، اگر امروز موفق نشدید، میتوانید دفعه بعد برگردید.
نکات ایمنی و مدیریت خطرات در مسیر صعود به چشمه شاهی
کوهها زیبا و باشکوهند، اما میتوانند خطرناک نیز باشند. آگاهی از خطرات کوهستان و نحوه مواجهه با آنها، بخش مهمی از هر صعود قله چشمه شاهی است.
شناسایی و پیشگیری از خطرات رایج
- تغییرات ناگهانی آبوهوا: یکی از بزرگترین خطرات، تغییرات سریع آبوهواست. حتی در یک روز آفتابی، ممکن است ناگهان هوا ابری شده و باران یا برف آغاز شود. همیشه لباسهای اضافه و ضدآب همراه داشته باشید و در صورت مشاهده علائم تغییر آبوهوا (مانند جمع شدن ابرهای تیره)، در مورد ادامه مسیر با دقت تصمیم بگیرید.
- گم شدن: اگرچه مسیر قله چشمه شاهی بهویژه از واریش، معمولاً پاکوب مشخصی دارد، اما در شرایط مه یا برف، ممکن است پاکوب محو شود. استفاده از GPS، نقشه، قطبنما و مسیر یاب کوهنوردی در تلفن همراه ضروری است. همچنین، نشانههای طبیعی مانند یالها و درهها را به خاطر بسپارید. یک تجربه رایج، گم شدن در هنگام بازگشت به دلیل خستگی و عدم تمرکز است.
- سنگریزش: در مناطق سنگی، بهویژه در شیبهای تند، خطر سنگریزش وجود دارد. با احتیاط قدم بردارید و به علائم هشداردهنده (مانند صدای حرکت سنگها) توجه کنید. هرگز به سمت پایین سنگ پرتاب نکنید.
- خستگی و کمآبی: این دو عامل میتوانند باعث کاهش تمرکز، اشتباه در انتخاب مسیر و حتی افتادن شوند. برنامهریزی برای استراحتهای کوتاه و منظم، مصرف آب و مواد غذایی کافی، راه حل این مشکل است. علائم اولیه کمآبی شامل سردرد، خشکی دهان و کاهش ادرار است.

چگونه در شرایط اضطراری عمل کنیم؟
- حفظ خونسردی: در هر موقعیت اضطراری، اولین و مهمترین گام، حفظ خونسردی است. تصمیمات عجولانه معمولاً وضعیت را بدتر میکنند.
- کمکهای اولیه: دانش اولیه کمکهای اولیه برای زخمهای کوچک، پیچخوردگیها و سایر آسیبها ضروری است. همیشه یک کیت کمکهای اولیه کامل همراه داشته باشید.
- سیگنالدهی: در صورت نیاز به کمک، از سوت (سه بار صدای بلند و مکث) یا آینه سیگنال برای جلب توجه استفاده کنید.
- عدم جدا شدن از گروه: اگر با گروه هستید، هرگز بدون اطلاع و رضایت از گروه جدا نشوید. قدرت گروه در مواجهه با خطرات بسیار بیشتر است.
- تماس با امداد: شمارههای اضطراری (مانند 112 هلال احمر) را در تلفن همراه خود داشته باشید. در مناطقی که آنتن موبایل نیست، از ماهوارهیاب یا ابزارهای ارتباطی اضطراری استفاده کنید.
توصیههای تکمیلی برای صعود به قله چشمه شاهی
یک صعود موفق تنها به رسیدن به قله ختم نمیشود؛ بلکه شامل احترام به طبیعت، بهبود تجربه شخصی و آمادگی برای ماجراهای آینده است.
حفظ محیط زیست
کوهستان خانهی ماست و حفظ پاکیزگی آن وظیفه هر کوهنوردی است. اصول "ردی از خود نگذارید" (Leave No Trace) را همیشه به خاطر داشته باشید:
- چیزی جز رد پا باقی نگذارید، چیزی جز عکس برندارید.
- زبالههای خود را بازگردانید: حتی پوست میوهها و دستمال کاغذی نیز باید با شما از کوه برگردند.
- از پاکوبها خارج نشوید: این کار به حفظ پوشش گیاهی منطقه کمک میکند و از فرسایش خاک جلوگیری میکند.
- به حیات وحش احترام بگذارید: با حیوانات از فاصله امن تماشا کنید و هرگز به آنها غذا ندهید.
- کمپینگ مسئولانه: اگر قصد شبمانی دارید (که در چشمه شاهی کمتر رایج است)، در مناطق مشخص و دور از منابع آب و مسیرها کمپ بزنید.

بازگشت ایمن و ریکاوری پس از صعود به قله چشمه شاهی
بسیاری از حوادث در هنگام بازگشت و به دلیل خستگی و کاهش تمرکز رخ میدهند. هرگز زمان بازگشت را دست کم نگیرید.
- پایبندی به زمانبندی: حتی اگر خسته هستید، سرعت منطقی خود را حفظ کنید و با دقت قدم بردارید. عجله کردن میتواند خطرناک باشد.
- آبرسانی و تغذیه: در طول مسیر بازگشت نیز به مصرف آب و میانوعدهها ادامه دهید.
- ریکاوری: پس از رسیدن به خانه، استراحت کافی، مصرف مایعات و مواد غذایی مقوی و کشش عضلات، به ریکاوری سریعتر بدن شما کمک میکند. دوش آب گرم نیز میتواند خستگی عضلات را کاهش دهد.(ریکاوری بعد از کوهنوردی)
سوالات متداول (FAQ)
قله چشمه شاهی چند متر ارتفاع دارد؟
قله چشمه شاهی تقریباً 3375 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
بهترین مسیر صعود به قله چشمه شاهی کدام است؟
مسیر روستای واریش پرطرفدارترین و شناختهشدهترین مسیر است که پاکوب مشخصتری دارد و معمولاً برای کوهنوردان مبتدی و متوسط توصیه میشود. مسیر روستای خور نیز یک گزینه دیگر است که کمی طولانیتر است.
تفاوت قله چشمه شاهی و پهنه حصار چیست؟
قله چشمه شاهی یکی از قلههای خطالراس پهنه حصار است. پهنه حصار نام خطالراس اصلی است که شامل چندین قله از جمله چشمه شاهی و قله اصلی پهنه حصار میشود. این دو قله در نزدیکی هم قرار دارند و میتوان در یک برنامه به هر دو صعود کرد.
چه تجهیزاتی برای صعود به قله چشمه شاهی لازم است؟
تجهیزات ضروری شامل کفش کوهنوردی مناسب، لباسهای لایهای (بیسلایر، پلار، کاپشن بادگیر و ضدآب)، کولهپشتی، آب و غذای کافی، ابزار ناوبری (نقشه، GPS، مسیر یاب کوهنوردی)، کیت کمکهای اولیه، چراغ پیشانی، عینک آفتابی، کلاه و باتوم کوهنوردی است. بسته به فصل، تجهیزات اضافی مانند گتر یا یخشکن نیز ممکن است لازم باشد.
نتیجهگیری
صعود به قله چشمه شاهی تجربهای فراموشنشدنی و سرشار از زیباییها و چالشهاست. با آمادگی جسمانی کافی، تجهیزات مناسب، برنامهریزی دقیق و رعایت نکات ایمنی، هر کوهنورد مبتدی تا متوسطی میتواند از این سفر لذت ببرد و به قلهای دیگر از تجربیات خود دست یابد. امیدواریم این راهنما، شما را در رسیدن به قله یاری رسانده باشد. اکنون زمان آن است که کولهپشتی خود را بردارید، برنامه صعود خود را نهایی کنید و رد پای خود را در مسیر این قله زیبا بر جای بگذارید. تجربیات و سوالات خود را با ما در میان بگذارید و این راهنما را با دوستان کوهنورد خود به اشتراک بگذارید!
آب و هوای 9 بهمن 1404
بیشترین دما
-3°
کمترین دما
-6°
دمای حسی
-14°
سرعت باد
28 km/h
جهت باد
شرق شمال شرق